Voorbij het label: over de gelaagdheid van ziekte en gezondheid
De dualiteit van genezing
Wanneer we spreken over gezondheid en ziekte sluipen er vaak als vanzelf beelden binnen van wat dat inhoudt. De dualiteit in ons denken daarover is opvallend: heel versus defect, dokter versus patiënt, ziek (slecht) versus gezond (goed). In de medische wereld en in de zorg, maar ook in spirituele contexten is dat vaak een hardnekkige kader. Maar wat als dat kader, die focus niet meer klopt?
Vanuit een holistische Gestalt-benadering – en ook binnen Reconnective Healing – verdwijnt die focus namelijk radicaal. Niet de ziekte zelf staat centraal, maar wat er gebeurt in het levensproces, de ervaring op zich. Gezondheid en ziekte zijn in die zin geen vaste identiteiten, maar bewegingen binnen een groter geheel. Gezond zijn is niet altijd wat we denken dat het is (denk maar aan de pillenslikkende medemens), en ziekte is niet altijd slecht. Laat ons deze concepten wat nader bekijken.
Ziekte als signaal, niet als mankement
De verschuiving in perspectief over ziekte en gezondheid is voor mij geen abstract idee. Ze is ontstaan uit eigen ervaring. Er was een tijd waarin ik heel zeker wist wat gezond zijn betekende. Ik was het: sportief, actief, gedisciplineerd, mijn lichaam deed wat ik vroeg. Vanuit een passie voor lopen rolde ik eerst de duatlon- en later de triatlonwereld in. Dagelijks intensief sporten was een vanzelfsprekendheid. De zorg van mijn gezin combineerde ik daarnaast ook met een veeleisende job en een graduaatsopleiding. Mijn lichaam voelde sterk en betrouwbaar, als iets waar ik op kon bouwen, ik blaakte van gezondheid. Of zo dacht ik toen toch.
Tot het op een dag stopte. Een zware burn-out bracht mij abrupt (als ik de jarenlange pijnlijke signalen even niet meereken) tot stilstand. Mijn lichaam trok de stekker eruit, terwijl mijn hoofd nog lange tijd probeerde te redden wat er te redden viel. In die eerste periode van herstel wilde ik vooral zo snel mogelijk terug naar hoe het was. Terug kunnen werken, terug kunnen zorgen voor mijn gezin, opnieuw inkomen verwerven, opnieuw betekenisvol zijn op de manier die ik kende.
Genezen betekende voor mij toen: terugkeren naar mijn oude lichaam, mijn oude leven, mijn oude talenten en liefhebberijen. Gezondheid was in mijn beleving synoniem met opnieuw kunnen doen wat ik altijd had gedaan, met opnieuw passen in het leven dat ik zorgvuldig had opgebouwd. Pas toen Reconnective Healing op mijn pad kwam, werden andere mogelijkheden zichtbaar. Ik begon te zien dat ik niet in deze situatie was beland ondanks mijn manier van leven, maar dankzij. Dat de manier waarop ik werkte, zorgde, presteerde en ‘gezond’ leefde, mij niet langer diende. Dat terugkeren naar mijn oude leven geen optie was, hoe aantrekkelijk en vertrouwd het ook aanvoelde. Wat zich aandiende, vroeg geen herstel van het oude, maar de moed om iets nieuws toe te laten. Een leven dat beter paste bij mijn lichaam, en vooral bij mijn ziel. Wat ik lange tijd als ziekte had bestempeld, bleek geen vijand te zijn. Het was een keerpunt, een onderbreking die mij uitnodigde om mijn idee van gezondheid fundamenteel te herzien.
Gezondheid voorbij symptoombestrijding
In Gestalt kijken we niet naar symptomen als fouten die zo snel mogelijk weggewerkt moeten worden, maar als betekenisvolle signalen binnen een groter veld. Wat wij ziekte noemen, kan gezien worden als een creatieve aanpassing van iets dat niet meer klopt. Het lichaam, de psyche of het energiesysteem geeft aan dat een bepaalde manier van leven, voelen of relateren zijn grens heeft bereikt. Ziek zijn betekent dan niet dat iemand ‘stuk’ is. Het betekent dat er iets zichtbaar wordt wat (mogelijks al langer) onder het oppervlak speelt. Iets dat aandacht vraagt, niet om gecorrigeerd te worden, maar om erkend te worden.
Gezondheid is in die zin geen permanente staat van balans of comfort. Het is eerder het vermogen om in contact te blijven met wat zich aandient, ook wanneer dat ongemakkelijk, pijnlijk of verwarrend is.
En precies dit perspectief heeft gevolgen voor hoe we kijken naar genezing. Want als ziekte geen tekort is en gezondheid geen eindpunt, wat betekent dat dan voor de rollen die we elkaar toekennen? Wie is dan de therapeut, en wie de patiënt? Wie weet, wie begeleidt, wie helpt wie?
Wie is de dokter, wie de patiënt?
Wanneer we ziekte niet langer zien als een afwijking, verandert ook de rolverdeling tussen helper en hulpvrager. De therapeut of facilitator staat niet tegenover de ‘zieke’ als expert die weet wat er mis is en hoe het opgelost moet worden. Die hiërarchie past niet binnen een Gestalt-visie, noch binnen Reconnective Healing.
In plaats daarvan ontstaat een ontmoeting tussen twee mensen in een veld van bewustzijn. De één brengt een vraag, een symptoom, een verlangen. De ander brengt aanwezigheid, openheid, afstemming waarbinnen ruimte ontstaat voor beweging. De zoekende is geen leeg vat dat gevuld moet worden met kennis of goeds, dat moet gedeblokkeerd of gezuiverd worden. En een therapeut of facilitator is geen alwetende goeroe die boven het proces staat en met een toverstafje zwaait. Integendeel: elke ontmoeting nodigt zowel de vraagsteller als de facilitator uit tot openheid, introspectie en groei. In die zin zijn beiden voortdurend elkaars leerling.
Gezondheid vanuit flexibiliteit
Vanuit dit perspectief is gezondheid niet de afwezigheid van klachten, maar eerder de flexibiliteit van het systeem. Kunnen emoties doorstromen? Kunnen meningen en opties verschuiven? Is er ruimte om een bepaalde focus los te laten wanneer die haar functie verloren heeft?
Wanneer die beweging stokt, bijvoorbeeld door angst, vastgehouden overtuigingen, onverwerkte ervaringen of langdurige stress, dan ontstaat lijden. Soms mentaal of emotioneel, soms fysiek, soms op een subtieler energetisch niveau. Hoe deugddoend om dan over de symptomen heen dieperliggend toe te laten wat zich aandient. Zowel Gestalt-principes als Reconnective Healing bieden hier manieren om die beweging terug toe te laten. Niet door te focussen op het symptoom, maar door aandacht, door bewust te verbinden met het energieveld waar we allen deel van uitmaken. Dat veld herinnert het systeem aan zijn natuurlijke intelligentie en zelfregulerend vermogen, zodat beweging opnieuw mogelijk wordt.
Waar healing begint
Wanneer we gezondheid en ziekte niet langer zien als tegenpolen, maar als bewegingen binnen een levensproces, verschuift ook de vraag waarmee we begonnen. Het wordt minder relevant om te bepalen wie ziek is en wie gezond, wie helpt en wie geholpen wordt. Wat naar voren komt, is iets anders: de kwaliteit van het contact met wat zich aandient.
Misschien vraagt healing niet dat we terugkeren naar wie we waren, maar dat we luisteren naar wat niet langer klopt. Niet om het snel te fixen, maar om het ernstig te nemen. Om te erkennen dat wat we ziekte noemen soms precies datgene is wat ons uitnodigt tot een eerlijker, passender manier van leven. In die zin is gezondheid geen eindbestemming, maar een voortdurende bereidheid om in relatie te blijven met ons lichaam, onze ervaringen en elkaar. Om te bewegen waar mogelijk, te vertragen waar nodig, en niet onmiddellijk weg te duwen wat ons uit evenwicht brengt. Misschien begint healing precies daar, waar we stoppen met vechten tegen wat is, en bereid worden om het werkelijk te ontmoeten.
Meer weten over Reconnective Healing, de Reconnection of mijn ander energetisch werk? Check de info op de website of stuur me een appje!
